مواجهه با نوسانات شدید بار و افت فشار مداوم در بویلرهای دیواری، معمولاً تکنسینها را متوجه منبع انبساط پکیج میکند. این قطعه حیاتی وظیفه دارد افزایش حجم آب ناشی از حرارتدهی در مبدل حرارتی را خنثی کند. اگر منبع انبساط دچار تخلیه باد یا پارگی تیوپ شود، تعادل هیدرولیکی سیستم به هم خورده و دستگاه مدام دچار قفل ایمنی یا سرریز آب از شیر اطمینان میشود.
منبع انبساط پکیج (Expansion Vessel) یک محفظه فلزی بسته است که توسط یک دیافراگم لاستیکی (تیوپ) به دو بخش مجزا تقسیم میشود؛ یک سمت حاوی گاز ازت یا هوای فشرده (با فشار اولیه حدود ۱ بار) و سمت دیگر در ارتباط مستقیم با آب مدار گرمایش پکیج است. با روشن شدن مشعل و افزایش دمای آب، حجم مایع درون لولهها افزایش مییابد. منبع انبساط با فشردهسازی هوا، این حجم اضافی را مهار میکند. جذب تنش حرارتی: از افزایش ناگهانی فشار هیدرولیک در زمان کارکرد مبدل حرارتی جلوگیری میکند. حفظ پایداری سیستم: مانع از عمل کردن بیمورد شیر اطمینان ۳ بار در شرایط کاری عادی میشود. انواع ساختار: در دو مدل منبع انبساط بسته داخلی (مستطیلی یا گرد تخت نصبشده در پشت دستگاه) و منابع باز یا کمکی تولید میشوند.
خرابی منبع انبساط پکیج معمولاً به دو شکل عمده خود را نشان میدهد: تخلیه کامل باد منبع یا پاره شدن دیافراگم داخلی. تشخیص زودهنگام این نشانهها از آسیب دیدن سایر اجزای بلوک هیدرولیک جلوگیری میکند. شایعترین نشانههای خرابی این قطعه شامل موارد زیر است: افت فشار ناگهانی: سرد شدن آب پکیج باعث افت کامل بار (افت فشار پکیج دیواری به صفر) میشود، در حالی که نشتی آشکاری در لولهکشی وجود ندارد. جهش شدید عقربه فشار: با روشن شدن شعله و گرم شدن آب، عقربه بار به سرعت از ۱. ۵ به بالای ۳ بار میچسبد و شیر اطمینان آب را تخلیه میکند. خروج آب از والف باد: اگر در زمان فشردن سوزن والف منبع انبساط (سوزن لاستیکی)، بهجای هوا آب خارج شود، یعنی تیوپ داخلی کاملاً پاره شده است.
پیش از تعویض منبع انبساط، تکنسین میتواند با استفاده از پمپ باد دستی و فشارسنج، باد منبع را بررسی و شارژ کند. این کار باید در حالت تخلیه کامل آب پکیج انجام شود تا فشاری پشت دیافراگم نباشد. مراحل کارگاهی تست و تنظیم فشار هوای منبع به شرح زیر است: تخلیه کامل مدار: برق دستگاه را قطع کرده و شیر تخلیه پکیج را باز کنید تا فشار آب مدار شوفاژ کاملاً به صفر (تخلیه کامل) برسد. اتصال فشارسنج: پمپ باد را به والف منبع انبساط متصل کرده و فشار اولیه هوای درون محفظه را اندازهگیری کنید. تنظیم فشار استاندارد: فشار باد منبع انبساط باید معمولاً بین ۰. ۸ تا ۱. ۲ بار (متناسب با ارتفاع ساختمان) تنظیم شود؛ در صورت کمبود، با تلمبه باد را اضافه کنید. بررسی سلامت تیوپ: اگر پس از شارژ باد، منبع نتواند فشار را نگه دارد یا از والف آب خارج شود، قطعه غیرقابل تعمیر بوده و باید تعویض گردد.
در صورت سوراخ شدن تیوپ لاستیکی، تعمیر آن غیرممکن است و منبع انبساط پکیج باید با نمونهای استاندارد و همسایز تعویض شود. هنگام خرید و نصب قطعه جدید، رعایت این نکات ضروری است: مطابقت حجم و ابعاد: منبعهای انبساط دارای ظرفیتهای متفاوتی (معمولاً ۶، ۷ یا ۸ لیتری) هستند؛ ابعاد فیزیکی و فاصله محل اتصال باید دقیقاً با مدل فابریک دستگاه بخواند. تعویض اورینگ آببندی: در زمان بستن شلنگ یا بلوک اتصال به منبع، حتماً از اورینگهای نو و گریس سیلیکونی استفاده کنید. فضای دسترسی در نصبهای دیواری: در برخی مدلها برای تعویض منبع نیاز به باز کردن قاب پشتی یا جابهجایی دستگاه است؛ مراقب آسیب به دستهسیمها باشید.
منبع انبساط پکیج نقش کلیدی در کنترل نوسانات حجمی آب و حفظ پایداری فشار مدار گرمایش دارد. پدیدههایی مانند نوسان شدید عقربه یا افت فشار پکیج دیواری در زمان سرد شدن آب، مستقیماً به تخلیه باد یا پارگی دیافراگم این قطعه مربوط میشوند. تکنسینهای فنی باید پیش از تعویض قطعات گرانقیمت، ابتدا فشار باد منبع انبساط را تست و در صورت سلامت تیوپ، آن را شارژ کنند تا عملکرد هیدرولیکی بویلر به حالت استاندارد بازگردد.









