صفحه اصلی/مقالات فنی/شیر برقی گاز پکیج چیست؟ علائم خرابی بوبین و راهنمای تست
آموزش تخصصی🗓️ ۲۹ مهر ۱۴۰۵

شیر برقی گاز پکیج چیست؟ علائم خرابی بوبین و راهنمای تست

✍️ نویسنده: واحد فنی و مهندسی گروه صنعتی اوجا⏱️ زمان مطالعه: ۱۰ دقیقه✓ بررسی صحت داده‌های فنی کارگاهی
پاسخ مستقیم

شیر برقی گاز پکیج یک قطعه الکترومکانیکی مجهز به سیم‌پیچ (بوبین) است که وظیفه قطع و وصل ایمن جریان گاز و تنظیم ارتفاع شعله (ماژولاسیون) را بر عهده دارد. سوختن بوبین‌ها باعث می‌شود با وجود کارکرد جرقه‌زن، شعله تشکیل نشود. خرابی مدولاتور شیر گاز نیز به نوسان شدید دمای آب گرم می‌انجامد. برای تست بوبین شیر گاز باید از حالت مقاومت‌سنج (اهم) مولتی‌متر استفاده کرد و هرگونه تنظیم فشار باید با مانومتر انجام گیرد.

تکنسین در حال استفاده از مولتی متر دیجیتال برای تست مقاومت اهمی بوبین شیر برقی گاز پکیج در کارگاه

📌 نکات کلیدی این مقاله:

  • ✦اگر دستگاه جرقه می‌زند اما شعله شکل نمی‌گیرد، علت خرابی شیر گاز یا قطع بودن جریان برق از سوی برد کنترل است.
  • ✦مدولاتور شیر گاز با دریافت ولتاژ متغیر، ارتفاع شعله را کم و زیاد می‌کند تا دمای آب خروجی ثابت بماند.
  • ✦تست بوبین شیر گاز با مولتی‌متر باید حتماً در زمان قطع کامل برق دستگاه انجام شود.
  • ✦تنظیم فشار شیر گاز پکیج فرآیندی فوق‌تخصصی است که بدون نصب مانومتر تفاضلی باعث احتراق ناقص و خطرات جانی می‌شود.

قلب تپنده سیستم احتراق در تمام بویلرهای دیواری، شیر برقی گاز پکیج است. این قطعه الکترومکانیکی حساس، فرمان‌های ارسالی از برد کنترل را دریافت کرده و متناسب با نیاز حرارتی ساختمان، مقدار دقیق گاز ورودی به مشعل (برنر) را تنظیم می‌کند. خرابی این قطعه یا از کار افتادن سیم‌پیچ‌های آن مستقیماً منجر به روشن نشدن شعله، انفجاری روشن شدن دستگاه یا نوسان شدید دمای آب گرم مصرفی می‌شود.

شیر برقی گاز پکیج چیست و چگونه عمل می‌کند؟

شیر برقی گاز پکیج (Gas Valve) یک مجموعه یکپارچه آلومینیومی مجهز به شیرهای برقی متوالی (بوبین) و یک مدولاتور جریان است که بین لوله اصلی گاز و منیفولد مشعل نصب می‌شود. وظیفه اصلی آن قطع و وصل ایمن سوخت و تنظیم ارتفاع شعله است. این قطعه برای تضمین ایمنی صددرصدی، معمولاً از دو شیر برقی سری تشکیل شده است. بوبین‌های ایمنی (EV۱ و EV۲): این دو سیم‌پیچ با دریافت ولتاژ ۲۲۰ ولت (یا در برخی مدل‌ها ولتاژ مستقیم)، همزمان باز می‌شوند تا مسیر اولیه گاز آزاد شود. خرابی هر کدام باعث انسداد کامل مسیر می‌گردد. مدولاتور تنظیم فشار (Modulator): یک بوبین کوچک‌تر (معمولاً با ولتاژ پایین DC) است که با تغییر ولتاژ ارسالی از برد، ارتفاع شعله را برای تثبیت دمای آب گرم تغییر می‌دهد (ماژولاسیون). شیرهای تنظیم مکانیکی: روی بدنه قطعه، پیچ‌هایی برای تنظیم حداقل (Min) و حداکثر (Max) فشار گاز تعبیه شده که توسط تکنسین و با استفاده از مانومتر کالیبره می‌شوند.

بررسی علت خرابی شیر گاز و روشن نشدن مشعل

شناسایی علت خرابی شیر گاز نیازمند تفکیک مشکلات الکتریکی (سوختن سیم‌پیچ) از مشکلات مکانیکی (گیرپاژ محور داخلی) است. خرابی این قطعه بلافاصله توسط یون تشخیص شعله به برد گزارش شده و دستگاه قفل (Lockout) می‌شود. بارزترین نشانه‌های خرابی این مجموعه حیاتی شامل موارد زیر است: روشن نشدن شعله با وجود جرقه: اگر فن کار می‌کند و الکترود جرقه‌زن عمل می‌کند اما شعله تشکیل نمی‌شود، احتمالاً بوبین‌های ایمنی سوخته‌اند و مسیر گاز باز نمی‌شود. نوسان شدید دمای آب (ولرم و داغ شدن): خرابی مدولاتور شیر گاز باعث می‌شود برد نتواند شعله را کوتاه و بلند کند؛ در نتیجه مشعل با حداکثر توان روشن مانده، جوش می‌آورد و خاموش می‌شود. انفجاری روشن شدن پکیج: عدم تنظیم دقیق پیچ‌های مکانیکی یا گیر کردن سوپاپ داخلی باعث تجمع گاز در محفظه احتراق و انفجار لحظه‌ای هنگام جرقه زدن می‌گردد.

روش تست بوبین شیر گاز پکیج با مولتی‌متر

تست الکتریکی بوبین‌های شیر گاز امن‌ترین روش کارگاهی برای اطمینان از سلامت این قطعه است. هرگونه دستکاری مکانیکی یا باز کردن پیچ‌های بدنه آلومینیومی شیر گاز توسط افراد غیرمجاز اکیداً ممنوع و خطرآفرین است. برای تست بوبین شیر گاز پکیج، رعایت مراحل زیر الزامی است: قطع کامل برق: دوشاخه دستگاه را بکشید و سوکت الکتریکی متصل به شیر گاز را جدا کنید تا پایه‌های بوبین در دسترس قرار گیرند. سنجش مقاومت (اهم‌متر): مولتی‌متر دیجیتال را روی حالت مقاومت (اهم) قرار دهید و پروب‌ها را به پایه‌های بوبین متصل کنید. تفسیر اعداد: بوبین‌های ایمنی (EV۱ و EV۲) معمولاً مقاومتی بین ۸۰۰ تا ۶۰۰۰ اهم (بسته به برند مانند SIT ۸۴۵) دارند. مقاومت صفر به معنای اتصال کوتاه و مقاومت بی‌نهایت نشانه قطعی سیم‌پیچ است و بوبین باید تعویض شود.

چک لیست ایمن برای تنظیم فشار و تعویض قطعه

تنظیم فشار شیر گاز پکیج یا تعویض آن صرفاً باید توسط تکنسین‌های مجاز و با استفاده از دستگاه مانومتر دیجیتال تفاضلی انجام گیرد. در زمان سرویس یا جایگزینی این قطعه، رعایت این اصول حیاتی است: بررسی فشار استاتیک: پیش از لمس شیر، باید مطمئن شد که فشار گاز ورودی شبکه شهری به پکیج استاندارد (حدود ۱۸ تا ۲۰ می‌لی‌بار) است و افت فشار از علمک نیست. تعویض واشرهای نسوز: در صورت نیاز به دمونتاژ شیر، تمامی واشرهای کاغذی یا کلینگریت ورودی و خروجی باید با نمونه‌های نو تعویض شوند. نشت‌یابی اجباری: پس از نصب قطعه جدید، تمامی اتصالات رزوه‌ای و فلنجی باید با اسپری کف صابون مخصوص یا نشت‌یاب الکترونیکی تست شوند تا از عدم نشت گاز اطمینان حاصل گردد.

جمع بندی

شیر برقی گاز پکیج حساس‌ترین قطعه ایمنی در سیستم احتراق است که علاوه بر باز و بسته کردن مسیر سوخت، وظیفه مدیریت ارتفاع شعله (ماژولاسیون) را بر عهده دارد. بروز خطاهایی مانند انفجاری روشن شدن، نوسان آب گرم و عدم تشکیل شعله با وجود جرقه زنی، ریشه در علت خرابی شیر گاز یا سوختن بوبین‌های آن دارد. تکنسین‌ها باید با استفاده از مولتی‌متر سلامت سیم‌پیچ‌ها را تست کرده و همواره تنظیم فشار شیر گاز پکیج را با مانومتر کالیبره انجام دهند. به یاد داشته باشید قطعات گازی هرگز نباید دستکاری یا تعمیر غیراستاندارد شوند.

🔗

محصولات مرتبط با این مقاله

قطعاتی که در این راهنما درباره‌شان صحبت شد

راهنماهای مرتبط

منابع فنی

  1. SIT Group Gas Controls and Valves
  2. Bosch Combi Boiler Gas Valve Adjustments
  3. Honeywell Resideo Gas Valves
❓

سوالات متداول

پاسخ‌های فنی مرتبط با همین مقاله

شایع‌ترین دلیل این مشکل پس از سلامت مسیر دودکش، سوختن یکی از بوبین‌های ایمنی شیر گاز یا عدم رسیدن برق ۲۲۰ ولت از برد کنترل به این قطعه است.

بله؛ در اکثر شیرهای استاندارد (مانند خانواده SIT)، در صورت سوختن سیم‌پیچ الکتریکی می‌توان بوبین را بدون باز کردن اتصالات گازی و تعویض کل بدنه آلومینیومی جایگزین نمود.

اگر سنسورهای NTC سالم باشند، خرابی مدولاتور شیر گاز (بوبین تنظیم شعله) مانع از کم و زیاد شدن ارتفاع شعله شده و دستگاه مدام روشن و خاموش می‌شود که به نوسان آب می‌انجامد.