تولید آب گرم بهداشتی پایدار و بدون نوسان در بویلرهای دو مبدله، بر عهده قطعه‌ای بسیار فشرده و مهندسی‌شده به نام مبدل ثانویه پکیج است. این قطعه تبادل‌گر حرارت، به‌دلیل ارتباط مستقیم با آب سخت شهری، همواره در معرض رسوبگرفتگی و افت راندمان قرار دارد. تشخیص به موقع علائم رسوب و خودداری از روش‌های تهاجمی برای رسوب‌زدایی، نقش مهمی در جلوگیری از سوراخ شدن صفحات داخلی و ترکیب شدن آب دو مدار دارد.
مبدل ثانویه پکیج (Plate Heat Exchanger) که با نام مبدل صفحه‌ای نیز شناخته میشود، مجموعه‌ای از صفحات نازک و شیاردار از جنس استیل ضدزنگ (Stainless Steel) است که توسط لحیم مس به یکدیگر پرس شده‌اند. این قطعه دارای چهار درگاه اصلی هیدرولیکی است. تبادل حرارت در این قطعه بدون ترکیب شدن فیزیکی آب دو مدار انجام می‌گیرد. جریان‌های موازی و متقاطع: آب داغ مدار گرمایش (که توسط مشعل گرم شده) از یک لاین وارد مبدل میشود، در حالی که آب سرد شهری از لاین مجاور و در جهت مخالف جریان می‌یابد. حرارت از طریق صفحات استیل نازک به آب شهری منتقل میشود. تفکیک کامل سیالات: ساختار ایزوله مبدل تضمین میکند که آب سیاه و سمی مدار رادیاتورها هرگز با آب شرب و بهداشتی حمام ترکیب نشود. تعیین ظرفیت: تعداد صفحات این قطعه (معمولاً ۱۲، ۱۴، ۱۶ یا ۲۰ پلیت) تعیین‌کننده ظرفیت حرارتی و توانایی پکیج در تامین دبی آب گرم است.
لایههای نازک استیل در این قطعه مستعد جذب املاح کلسیم و منیزیم هستند. گرفتگی مبدل ثانویه باعث میشود انتقال حرارت متوقف شده و سیستم با اختلالات حرارتی شدیدی مواجه گردد که بلافاصله توسط کاربر احساس میشود. بارزترین نشانه‌های تجمع رسوبات آهکی در این قطعه شامل موارد زیر است: علت سرد و گرم شدن آب حمام: به‌دلیل ضخامت رسوب، آب شهری به اندازه کافی گرم نمی‌شود؛ در نتیجه آب مدار شوفاژ جوش می‌آورد و برد برای جلوگیری از آسیب، مشعل را خاموش میکند. این چرخه روشن و خاموش شدن مداوم، به نوسان شدید دمای آب منجر می‌گردد. افت فشار آب گرم: اگر رسوبات به حدی برسند که مجرای آب شهری مسدود شود، دبی آب گرم خروجی از شیرآلات به شدت افت کرده و فلومتر دیگر توانایی تشخیص جریان را نخواهد داشت. سروصدای جوشش در دستگاه: تجمع رسوبات باعث ایجاد پدیده تبخیر موضعی و ایجاد صدای زوزه یا تق‌تق از بلوک هیدرولیک در زمان باز کردن آب گرم میشود.
یکی از خطرناک‌ترین اتفاقات در بویلر، سوراخ شدن مبدل پکیج از داخل است. این اتفاق معمولاً به‌دلیل خوردگی گالوانیک، پایان عمر مفید قطعه یا استفاده از اسیدهای بسیار قوی برای شستشو رخ میدهد. تشخیص سوراخ شدن صفحات استیل، نیازمند دقت به علائم هیدرولیکی دستگاه است. ارتباط مستقیم دو مدار: اگر دیواره بین لایه‌ها سوراخ شود، آب پرفشار شبکه شهری مستقیماً وارد مدار شوفاژ میشود و فشار دستگاه (بار) را در زمان خاموشی بالا می‌برد. سرریز شیر اطمینان: با ورود آب شهری به مدار بسته، فشار به سرعت از ۳ بار عبور کرده و شیر اطمینان مکرراً آب را تخلیه میکند (این علامت بسیار شبیه به خرابی شیر پرکن است). غیرقابل تعمیر بودن: مبدل‌های صفحه‌ای در صورت سوراخ شدن از داخل، به هیچ وجه قابل جوشکاری یا تعمیر نیستند و قطعه باید اسقاط شود.
بسیاری از سرویس‌کاران برای کاهش هزینه‌ها اقدام به اسیدشویی مبدل ثانویه می‌کنند. استفاده از دیسکلرها و اسیدهای پایه کلریدریک، لحیم مس بین صفحات را از بین برده و باعث نشتی قطعه پس از نصب میشود. برای حفظ استانداردهای کارگاهی، رعایت مراحل زیر در برخورد با این قطعه توصیه می‌گردد: اولویت تعویض بر شستشو: در صورت گرفتگی شدید، تعویض مبدل با یک نمونه استاندارد و هم‌تعداد با صفحات فابریک، ایمن‌ترین روش برای جلوگیری از سوراخ شدن‌های بعدی است. تعویض اجباری اورینگ‌ها: این قطعه توسط چهار عدد اورینگ EPDM به بلوک‌های هیدرولیک رفت و برگشت متصل میشود. در زمان نصب، استفاده از اورینگ‌های نو و گریس سیلیکونی برای آب‌بندی قطعی، الزامی است. بستن یکنواخت پیچها: هنگام بستن دو پیچ آلن یا چهارسوی نگهدارنده مبدل، پیچها باید بهصورت ضربدری و با گشتاور ملایم سفت شوند تا واشرهای لاستیکی دفرمه و له نشوند.
مبدل ثانویه پکیج قلب تپنده تولید آب گرم مصرفی است. بروز مشکلاتی نظیر افت دبی آب، جوش آوردن دستگاه و بالا رفتن مداوم عقربه فشار، مستقیماً با گرفتگی لایههای این قطعه یا سوراخ شدن صفحات استیل آن در ارتباط است. پیدا کردن علت سرد و گرم شدن آب پکیج معمولاً تکنسین را به سمت بررسی این مبدل هدایت میکند. همواره توصیه میشود برای جلوگیری از ترکیب شدن آب شرب با سیال رادیاتورها، از اسیدشویی‌های تهاجمی پرهیز کرده و قطعه مسدود شده را با یک مبدل صفحه‌ای اورجینال تعویض نمایید.
